Nhà thờ Nguyễn Bá Lân tọa lạc tại Làng hoa Vân Hải, xã Cổ Đạm.

Nhà thờ Nguyễn Bá Lân tọa lạc tại Làng hoa Vân Hải, xã Cổ Đạm. Nhà thờ được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh vào năm 2006.

Theo tư liệu, ông Nguyễn Biến là thủy tổ của dòng họ Nguyễn Bá ở Làng hoa Vân Hải. Cháu của ông Nguyễn Biến là Nguyễn Bá Lân có tố chất con nhà võ, nhờ võ nghệ cao cường nên được sung vào đội Túc vệ, sau đó sung vào đội Cẩm vệ triều đình.

Ông rất tài giỏi được chúa Trịnh Tùng phong chức Đại tướng quân, Mạnh Lang hầu. Sau khi ông qua đời, đến thời nhà Nguyễn, xét công lao của ông nên triều Nguyễn đã phong tặng ông 2 đạo sắc: Tiền Lê Triều Tán Kỵ Úy, Mạnh Lang Đại Tướng Quân, Tôn Thần Trung Đẳng Thần và ông là 1 trong 7 vị thành hoàng Làng Hoa Vân Hải.

Trong nhà thờ hiện còn đang lưu giữ nhiều đạo sắc quý.

Đến thời thứ 9 của dòng họ Nguyễn Bá có ông Nguyễn Thuấn cũng là vị quan võ có công với nước với dân nên được nhà Hậu Lê ban tặng sắc phong: “Bách Hộ Thăng Thiên Hộ, Tổng tri đồng Tổng tri Phấn Dũng Tướng Quân”.

Triều Nguyễn còn phong tặng dòng họ bức tranh hoành phi đại tự sơn son thếp vàng: Tất Khai Tiên (tức Ắt mở đầu ) để tri ân công lao tổ tiên dòng họ có công ban đầu hình thành nên làng Phúc Hải.

Trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, dòng họ có nhiều người trực tiếp lên đường tham gia chống Pháp, chống Mỹ cứu nước. Trải qua chiến tranh, họ Nguyễn Bá có 2 người con là liệt sĩ tham gia chống Mỹ. Dòng họ hiện nay có nhiều người đã và đang làm việc trong các cơ quan nhà nước, các doanh nghiệp lớn góp phần đóng góp đáng kể cho phát triển quê hương, đất nước

Nhà thờ được con cháu xây dựng vào năm 1939. Năm 2018, nhà thờ được trùng tu toàn bộ các hạng mục di tích cột nanh, lầu hóa vàng, tắc môn, hạ điện, trung điện, thượng điện, đắp lại phù điêu, hoành phi câu đối và các hạng mục liên quan.

Đây là dịp để nhìn lại, khẳng định những giá trị tiêu biểu của dòng họ Nguyễn Bá cũng như di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh Nhà thờ Nguyễn Bá Lân – nơi lưu giữ truyền thống, gia phả, công lao của tổ tiên qua nhiều thế hệ; góp phần nhắc nhở con cháu về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, bồi đắp lòng tự hào, ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa gia đình, dòng họ, hun đúc tinh thần trách nhiệm với quê hương, đất nước.

Đức Đồng - Trung Kiên